EAGER IMPRESS-U: Rezylientna inżynieria dla wzmacniania wartości publicznej i innowacji w krajach o słabym potencjale naukowo-badawczym (REAPv)
Projekt analizuje, w jaki sposób wydziały inżynierskie w krajach peryferyjnych (Research Periphery Countries, RPC) transformują swoje działania badawcze i edukacyjne w warunkach kryzysu. Kraje peryferyjne w obszarze badań doświadczają poważnych ograniczeń finansowych i instytucjonalnych. Wojna, konflikty geopolityczne i inne sytuacje kryzysowe wynoszą te wyzwania na poziom skrajny, co znacząco wpływa na możliwości prowadzenia badań, kształcenia kadr inżynierskich i rozwijania innowacji.
Projekt opiera się na rozwijających się ramach nauk o kryzysie, zgodnie z którymi kryzys jest „zdarzeniem przeorientowującym”, prowadzącym do zmian paradygmatu naukowego oraz przekształceń metodologicznych. W tym kontekście analizowane będzie zjawisko „inżynierii kryzysowej”, czyli sposobów, w jakie kształcenie i badania inżynierskie adaptują się do warunków nadzwyczajnych, zachowując jednocześnie wysokie standardy oraz odpowiadając na potrzeby społeczne i odbudowę.
Rdzeniem projektu jest porównawcze studium przypadków obejmujące uczelnie techniczne w pięciu krajach: Ukrainie, Estonii, Łotwie, Litwie i Polsce. Celem jest identyfikacja czynników w ekosystemach akademickich, które utrudniają lub wspierają transformacje organizacyjne i pedagogiczne w inżynierii. Analizowane będą strategie, które umożliwiły powstanie innowacyjnych rozwiązań oraz przypadki, w których działania zakończyły się niepowodzeniem lub nie osiągnęły oczekiwanych rezultatów. Rezultatem będzie typologia transformacji akademickich programów inżynierskich, uwzględniająca bariery, czynniki sukcesu oraz ich znaczenie dla rezyliencji.
W ramach badań poszukiwane będą odpowiedzi na pytania dotyczące: sposobów, w jaki decydenci i liderzy akademiccy postrzegają publiczne wartości w inżynierii; jakie są strukturalne i organizacyjne ograniczenia; które innowacje sprzyjają rezyliencji; oraz jak kontekst kryzysowy wpływa na identyfikację potrzeb społecznych i kierunki działania. W projekcie badane będą zarówno transformacje organizacyjne i kulturowe (np. zmiany w strukturach uczelni, zachętach dla kadry), jak i pedagogiczne (np. nowe formy uczenia, współtworzenia wiedzy, programy studiów).
Projekt zaplanowano na dwa lata i obejmuje on sześć głównych etapów: przegląd literatury i seminaria zespołowe; wybór przypadków i opracowanie protokołów wywiadów; gromadzenie danych; rozwój kodowania i typologii; przygotowanie publikacji naukowych; warsztaty końcowe. W projekcie przewidziano bliską współpracę interdyscyplinarnego zespołu, regularne spotkania oraz zaangażowanie młodych badaczy. Badania będą bazować na wywiadach półustrukturyzowanych oraz analizie dokumentów strategicznych i politycznych, co pozwoli uchwycić kontekstowe uwarunkowania transformacji.
Dzięki syntetycznym analizom i porównaniu ekosystemów RPC, projekt dostarczy empirycznego wglądu w to, jak inżynieria reaguje na kryzysy i jakie reformy umożliwiają utrzymanie badań, innowacji i edukacji. Wyniki będą miały znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne, szczególnie dla ukraińskich uczelni, które prowadzą działalność w warunkach wojny, a także dla innych krajów regionu, które mierzyły się z intensywnymi zmianami politycznymi i gospodarczymi od momentu odzyskania niepodległości. Projekt zakłada także budowanie trwałej współpracy międzynarodowej oraz transfer wiedzy, aby wspierać przyszłe strategie odbudowy i rezyliencji systemów szkolnictwa wyższego.
