A
A
A
Wysoki kontrast
ENGLISH
Proszę wprowadzićminimum 3 znaki
KBN/MNiSW/NCN

Wpływ funduszy Unii Europejskiej na rozwój regionalny i lokalny Polski w świetle doświadczeń międzynarodowych

Okres realizacji: 2018-2021
Finansowanie: NCN
Zespół badawczy EUROREG: Grzegorz Gorzelak

Celem interdyscyplinarnych badań jest określenie wpływu, jaki na rozwój regionalny i lokalny w Polsce mają płynące z Unii Europejskiej środki finansowe. W szczególności, badania odpowiedzą na trzy zasadnicze pytania:

  • Jak wykorzystywanie środków UE w Polsce wpływa na różnicowanie się poziomu rozwoju układów terytorialnych różnych skal przestrzennych (województw, NUTS3, powiatów, gmin)?
  • Jakie są zależności między cechami społeczno-ekonomicznymi jednostek terytorialnych oraz wielkością i strukturą wydatków w nich ponoszonych z udziałem środków płynących z UE, a strukturą i dynamiką procesów rozwojowych tych jednostek?
  • Jakie endogenne warunki powinny być spełnione w układach terytorialnych, by środki UE w nich wykorzystywane przyczyniły się do dynamizacji ich rozwoju społeczno-gospodarczego?

Badania będą koncentrowały się wokół sprawdzenia następujących syntetycznych hipotez:

  • W Polsce uwidoczniają się zarówno procesy konwergencji i dywergencji terytorialnej. Przyjmują one różne wartości w zależności od skali jednostek terytorialnych, dla których są mierzone, oraz kategorii służących do ich pomiaru, a także są spowodowane różnymi przyczynami.
  • Dotychczasowe efekty wykorzystanie środków UE w układach terytorialnych mają przede wszystkim krótkookresowy charakter popytowy (w wyniki wygasających mnożników dochodowych), natomiast efekty podażowe są niewielkie i z czasem ulegają deprecjacji.
  • Skuteczność pomocy finansowej pochodzącej z UE w stymulowaniu trwałego procesu rozwojowego w układzie terytorialnym jest zależna od czynników endogennych.

Podstawą badań będą bazy danych opracowane specjalnie dla niniejszego projektu, na które będą składały się informacje o napływie środków UE do gmin i powiatów w ramach poszczególnych programów UE, dane pochodzące z ankiet skierowanych do gmin na temat wykorzystywania środków UE i ich lokalnych efektów, dane statystyczne dostępne w GUS oraz informacje pochodzące z innych projektów badawczych, a także dane zebrane w kliku wybranych gminach w ramach pogłębionych badań terenowych (studia przypadków).

Teoriopoznawczym wynikiem badań będzie istotne wzbogacenie teorii rozwoju regionalnego i lokalnego dzięki systematycznemu, kompleksowemu wykazaniu związków między kontekstowymi, endogennymi czynnikami rozwoju a efektami napływu środków zewnętrznych, podporządkowanego różnym celom i procedurom wykorzystywania. Efekty badań pogłębią i poszerzą dotychczasową wiedzę nt. relacji endo- i egzogennych czynników rozwoju regionalnego i lokalnego Zagadnienie to jest jednym z kluczowych problemów ogólnej teorii rozwoju, w tym teorii rozwoju regionalnego i lokalnego, ma także fundamentalne znaczenie dla polityki regionalnej.

Wyniki projektowanych badań staną się istotnym wkładem w nurt badawczy odnoszący się do fundamentalnych zagadnień rozwoju regionalnego i polityki regionalnej, w tym szczególnie tej jej części, która jest prowadzona w powiązaniu z Polityką Spójności i która jest współfinansowana ze środków tej polityki. Polska jest obecnie największym beneficjentem pomocy UE (środki Polityki Spójności i Wspólnej Polityki Rolnej łącznie) i doświadczenia zebrane w naszym kraju są więc istotne zarówno teoretycznie, jak i mogą mieć duże, szersze znaczenie praktyczne. Dotyczy to przede wszystkim obecnie dyskutowanych reform obydwu wspomnianych polityk wspólnotowych, które w niniejszym badaniu po raz pierwszy w skali

UE zostaną zbadane w łącznym, kompleksowym ujęciu wskazującym na ich wzajemnie oddziaływanie w układach terytorialnych. Badania te znacząco poszerzą wiedzę, która może być uzyskana z prac ewaluacyjnych prowadzonych przez organy administracji rządowej i samorządowej.